زیارت آل یاسین ,

زیارت آل‌یاسین از زیارت‌نامه‌های مشهور امام زمان(عج) است که با جملۀ «سلامٌ عَلی آلِ یاسین» آغاز می‌شود و حاوی ۲۳ سلام بر هر یک از عناوین خاص امام زمان(عج) است. این زیارت به بخش مهمی از اعتقادات اسلامی و شیعی از جمله توحید، نبوت حضرت محمد(ص)، امامت یکایک ائمه، حقانیت رجعت، مرگ، نکیر و منکر، قیامت، پل صراط، بهشت، جهنم و... اشاره کرده و ایمان به آنها برای زائر ضروری خوانده است.

زیارت آل یاسین دو نقل دارد که راوی نقل مشهور ابو جعفر محمد بن عبدالله حمیری قمی است. وی در اواخر دوران غیبت صغری می‌زیسته و مکاتبات متعددی از او با امام زمان(عج) نقل شده که از جمله آنها توقیعی است که زیارت آل یاسین را در بردارد.
زیارت آل یاسین در کتاب‌های حدیثی مهم و دعایی نقل شده و به تصریح برخی علما، از بهترین زیارت‌های امام زمان(عج) است و می‌توان در همه اوقات آن را قرائت کرد.

سند زیارت

زیارت آل یاسین از دو منبع به دست ما رسیده است که متن آنها تفاوت‌های قابل توجهی دارد:

گزارش محمد بن عثمان عمری

کهن‌ترین گزارش این زیارت به نقل از محمد بن عثمان عمری نائب دوم امام زمان(عج) است.^[۱] ابن مشهدی این زیارت را در المزار الکبیر قبل از دعای ندبه نقل کرده است.^[۲] سید بن طاووس نیز آن را در مصباح الزائر آورده و آن را دعای ندبه نام نهاده است.^[۳]

ابن مشهدی برای این زیارت چندین سند نقل کرده که در بیشتر این سندها حداقل یک نفر ضعیف یا ناشناس وجود دارد ولی خود وی تمام راویان کتاب را موثق توصیف می‌کند.^[۴] در یکی از این اسناد، ابوالمفضل شیبانی وجود دارد که بر اساس برخی مبانی قابل اعتماد است و در نتیجه این سند حَسَن خواهد بود.^[۵]

گزارش ابوجعفر حمیری

راوی مشهور این زیارت، ابوجعفر محمدبن عبدالله بن جعفر حِمْیری است که علمای علم رجال و حدیث، از او به وثاقت و بزرگی یاد کرده‌اند.^[۶] او کتاب‌هایی تألیف کرده که به ظاهر هیچ یک در دسترس نیست و چون در اواخر دوران غیبت صغری می‌زیسته، مکاتباتی با امام مهدی(عج) داشته است.^[۷] این زیارت در کتاب احتجاج طبرسی به صورت مُرسَل نقل شده است.^[۸] علامه مجلسی نیز در سه جای کتاب بحار الانوار آن را نقل کرده است.^[۹] شیخ عباس قمی در کتاب مفاتیح الجنان نخستین زیارتی را که برای امام زمان(عج) نقل کرده، همین زیارت است.

محتوای زیارت وبرخی از آموزه‌ها

این زیارت (نقل مشهور) پس از این عبارت : «بسم الله الرحمن الرحیم ، لا لأمر الله تعقلون ، ولا من أوليائه تقبلون ، حکمة بالغة عن قوم لا يؤمنون ، والسلام علينا وعلى عباد الله الصالحين.» ^[۱۰] با ۲۳ سلام آغاز می‌شود: سلام اوّل به آل یاسین (عترت پیامبر) و سلام‌های بعدی هر یک با عنوان خاصی به حضرت مهدی(عج) است. در این زیارت به بخش مهمی از معتقدات اسلامی و شیعی اشاره و ایمان به آنها برای زائر ضروری خوانده شده: توحید، نبوت حضرت محمد(ص)، امامت یکایک ائمه، حقانیت رجعت، مرگ، نکیر و منکر، قیامت، پل صراط، بهشت و جهنم و....

پس از این سلام‌ها، دعاهایی در زیارتنامه آمده که ترجمه بخشی از آن چنین است: «خداوندا از تو می‌خواهم که بر محمد، پیامبر رحمتت، و پرتو نورت، درود فرستی، و دلم را به نور یقین و سینه‌ام را به نور ایمان و اندیشه‌ام را به نور نیت‌های خوب و تصمیم را به نور دانش و نیرویم را با نور کار (شایسته) و زبانم را به نور راستگویی آکنده سازی». آن‌گاه با درود بر امام مهدی(عج) و دعا برای سلامتی آن حضرت، یاری خداوند به او و تعجیل در قیام ایشان، و پر شدن زمین از عدل و داد و نابودی کافران، منافقان و دشمنان دین به پایان می‌رسد.

در این زیارتنامه ۱۲ بار واژه «حق» و ۱۲ مرتبه واژه «حجت» به کار رفته‌است. این زیارت به تصریح برخی از علما، جامع و کامل و بهترینِ زیارت‌های امام مهدی(عج) است و آن را در همه اوقات می‌توان قرائت کرد.

• امام زمان(ع) دعوت کننده به سوی خدا و آگاه از آیاتش
• امام زمان(ع) تلاوت کننده کتاب خدا و مفسر و تبیین کننده حقایقش
• امام مهدی(ع) حجت باقی مانده‌ی خداوند در زمین (بقیةالله)
• امام مهدی(ع) وعده ی ضمانت شده‌ی خداوند(برای اقامه عدل وحق)
• امام زمان(ع) پرچم برافراشته، دانش سرریز، فریاد رس، رحمت گسترده و وعده بی دروغ
• امام مهدی(ع) پیشوای امین و مایه آرزو
• خوشبختی کسی که مطیع امام(ع) باشد و بدبختی هر کس با او مخالفت ورزید
• رضایت امام(ع) معیار حقانیت و ناخوشنودی‌اش معیار باطل
• امر امام(ع) معیار معروف و نهی او معیار منکر
• در خواست نورانیت برای قلب، فکر، تصمیم واراده، توان و نیرو، زبان، دین، دیده و گوش
• امام زمان(ع) ]، حجّت خدا در زمین و خلیفه و جانشین او در تمامی سرزمین ها و دعوت‌کننده به راه خدا و قیام‌کننده به عدل الهی و انقلاب‌کننده به فرمان او
• امام مهدی(ع) ولیّ و سرپرست و دوست اهل ایمان و نابودکننده کافران و زداینده تاریکی و روشنی‌بخش حق و گویای به حکمت و راستی و کلمه کامل الهی در زمین
• امام مهدی(ع) منتظر بیمناک، ولیّ خیرخواه، کشتی نجات، پرچم هدایت، روشنی دیدگان مردم و بهترین پوشنده جامه و ردای خلافت خدا در زمین وزداینده کور دلی
• امام زمان(ع) پر کننده زمین از عدل‌ و داد پس از پر شدن از ستم ستمکاران
• در خواست آشکار شدن عدالت به دست امام زمان(ع)
• در خواست نابودی گردنکشان کفر و منافقان و تمامی بی دینان توسط امام مهدی(ع)
• در خواست پر شدن زمین از عدالت ونمایان شدن دین پیامبر(ص) توسط امام زمان(ع)
• در خواست تحقق آروز های خاندان پیامبر(ص) ^[۱۱]

منظور از آل یاسین

مقالهٔ اصلی: آل‌یاسین

ابن عامر، نافع و یعقوب از قُرّاء سبعه، «آل یاسین» در آیه ۱۳۰ سورۀ صافّات «سلامٌ علی ال یاسین» را به مدّ خوانده و باقی قرّاء «إلیاسین» خوانده‌اند. آنان که «آل یاسین» خوانده‌اند، آیه را این‌گونه معنا کرده‌اند: «سلام بر آل محمد» و یاسین را نامی از نام‌های حضرت محمد(ص) و آل یاسین را اهل بیت پیامبر دانسته‌اند و آنان که «إلیاسین» خوانده‌اند، گفته‌اند این واژه اشاره به الیاس نبی است؛ چنان که «اسماعیل و اسمعین» و «میکایل و میکایین و میکال» نگارش‌های مختلف یک مفهوم‌اند.^[۱۲] شیخ طوسی در تفسیر تبیان و طبرسی نیز در مجمع البیان نزدیک به همین معانی را ذیل آیه ذکر کرده‌اند.

علامه طباطبایی در بحث روایی ذیل آیه^[۱۳] از معانی الأخبار به اِسنادش از امام صادق(ع) و نیز از عیون اخبارالرضا نقل می‌کند: «یس» محمد(ص) و ما «آل یس»، هستیم

ناصر مکارم شیرازی در تفسیر نمونه پس از نقل اقوال مختلف در قرائت «إل یاسین» و معانی که بنابر هر قرائت پیدا می‌کند، «آل یاسین» را به معنی خاندان پیامبر اسلام(ص) یا خاندان «یاسین» پدر الیاس می‌داند.^[۱۴] بازگشت ضمیر مفرد در آیه بعد («انّه من عبادنا المؤمنین؛ «او از بندگان مؤمن ما بود») احتمال قرائت «إل یاسین» که منظور از آن الیاس نبی باشد را تقویت می‌کند. هرچند،‌گاه ممکن است کلمه‌ای به دو صورت خوانده شده و در هر دو صورت معنی مناسبی داشته باشد. عترت پیامبر اکرم(ص) که عالم به ظاهر و باطن آیات هستند،^[۱۵]‌گاه در تأویل آیات همین گونه عمل کرده‌اند.